«کردستان در مسیر بازنگری الگوی کشت؛ همافزایی علم، اجرا و مطالبه در نشست تخصصی استانی»
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان نشست تخصصی کارگروه نظارت بر برنامه الگوی کشت استان کردستان، روز نهم اردیبهشتماه ۱۴۰۵ به همت دبیرخانه نظارت بر الگوی کشت و با دبیری دکتر علی بهرامی برگزار شد. در این جلسه رؤسا و معاونان بخشهای مختلف مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان، معاونان سازمان جهاد کشاورزی، مدیران و کارشناسان عضو کارگروه حضور داشتند.
در آغاز جلسه، دکتر امینی معاون پژوهشی مرکز تحقیقات، بر اهمیت و نقش راهبردی الگوی کشت در پایداری تولیدات کشاورزی تأکید کرد. سپس دکتر سدری رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان با اشاره به اینکه از سال ۱۴۰۱ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) بهعنوان متولی برنامه الگوی کشت شناخته شده است، اظهار داشت: «ضروری است مروری بر اقدامات گذشته صورت گیرد تا ضمن آسیبشناسی فعالیتها، مسیر آینده دقیقتر ترسیم شود.» وی همچنین بر لزوم رفع تناقضات آماری مربوط به الگوی کشت استان تأکید کرد.
در ادامه، دکتر علی بهرامی دبیر کارگروه نظارت استان، این نشست را ادامه جلسه پیشین با حضور دکتر نیکوئی دانست و افزود: «بخشهایی از موضوعات قبلی حل شده، اما تحقق اهداف الگوی کشت نیازمند مشارکت جدی تمام دستگاههای مرتبط است.» او با توضیح مفاهیم و چشمانداز الگوی کشت، یادآور شد که این برنامه ماهیت ابلاغی ندارد و الزامآور نیست، بلکه نظامی هماهنگ و مبتنیبر تعامل محسوب میشود.
مهندس حاجی میرزایی معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی کردستان نیز ضمن مروری بر قوانین بودجه سال ۱۴۰۱ درباره وضعیت بارندگی، مکانیزاسیون و سایر شاخصهای تولید گفت: «برنامه الگوی کشت باید زنجیره کامل تولید محصول از مزرعه تا صنایع تبدیلی را دربرگیرد؛ زیرا در طرحهای فعلی حلقه پایانی زنجیره دیده نشده است.»
وی گزارشی از اقدامات انجامشده در اجرای بهینه الگوی کشت در سال زراعی 1405-1404 ارائه کرد و ضمن تأکید بر ضرورت تأمین منابع مالی و شفافسازی الزامات اجرای برنامه محصولات باغبانی، از تهیه برش شهرستانی برنامه الگوی کشت سال ۱۴۰۴ خبر داد.
در ادامه، مهندس بیانی معاون بهبود تولیدات دامی استان، ضمن اشاره به اهمیت تولید علوفه کمآببَر گفت: «اجرای برنامه الگوی کشت دو هدف اصلی را دنبال میکند؛ افزایش درآمد بهرهبرداران و کاهش مصرف آب.» او یادآور شد که از دیدگاه کشاورزان، اجرای الگوی کشت یا با انگیزه اقتصادی همراه است یا بر پایه اجبار.
دکتر پوریا شهسواری مدیر سرمایهگذاری سازمان جهاد کشاورزی، ضمن ابراز خرسندی از جدیت تیم نظارت در بررسی برنامه، گفت: «این کارگروه با نگاه تحلیلی و نه پذیرش چشمبسته برنامه را دنبال کرده است.» او خواستار پیگیری مستمر اصلاحات برنامه الگوی کشت و تکمیل دادههای سامانه جامع پهنهبندی شد و افزود: «همه مدیران و کارشناسان باید از هر تریبونی برای مطالبه تخصیص آب استفاده کنند تا مفهوم الگوی کشت در جامعه نهادینه شود و جریانسازی فرهنگی پیرامون آن شکل گیرد.»
در بخش دیگری از نشست، حسن رحیمی نماینده کشاورزان استان کردستان تصریح کرد: «موضوع آب نخستین و اساسیترین محور در اصلاح الگوی کشت است. کشاورزان اغلب مایل به پذیرش توصیهها هستند، اما تصمیمات اجرایی گاه موجب دلسردی آنان میشود.» وی افزایش قیمت نهادهها و ماشینآلات کشاورزی را از مسائل نگرانکننده توصیف کرد.
مهندس توانایی مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی استان گفت: «مدیریت ترویج خود را موظف میداند از طریق اجرای برنامههای آموزشی و ترویجی در تحقق برنامه الگوی کشت مشارکت فعال داشته باشد.» او افزود: «برگزاری این دورهها باید با توجیه اقتصادی طرحها و جبران خسارات احتمالی همراه باشد و کارگروه ویژهای در حوزه ترویج تشکیل خواهد شد تا از تجربه کشاورزان خبره بهرهبرداری گردد.»
دکتر سیفی معاون مدیریت آب و خاک و امور فنی و زیربنایی استان نیز در سخنان خود تأکید کرد: «رعایت الگوی کشت الزاماً به افزایش تولید منجر نمیشود چرا که تولیدات زراعی استان بهصورت دیم است، از طرفی سطح مزارع آبی ما محدود است و تنها ۱۴۰ هزار هکتار از مجموع یکمیلیون و دویستهزار هکتار اراضی استان را اراضی آبی تشکیل میدهد..»
وی همچنین با بیان اینکه سهم تخصیص آب استان کردستان نسبت به سایر استانها بسیار پایین است خاطرنشان کرد: ضروری است استاندار، سایر مسئولان استانی و بهویژه نمایندگان استان، نسبت به پیگیری و مطالبهگری درخصوص سهم تخصیص آب استان اهتمام جدی داشته باشند. سیفی همچنین اذعان کرد که کشاورزان کردستان معمولاً پیشگام هستند و الگوی کشت را متناسب با نیاز استان اجرا میکنند، بنابراین بین وضعیت موجود و برنامه رسمی، تفاوت چشمگیری وجود ندارد.
در ادامه، دکترفرهاد کرمی رئیس بخش تحقیقات زراعی- باغی مرکز تحقیقات کردستان، بر ضرورت توجه همهجانبه به ابعاد اجرایی الگوی کشت تأکید کرد و گفت: «در بخش باغبانی، نیاز آبی استان بهصورت واقعبینانه منظور نشده و لازم است برنامه الگوی کشت کردستان مورد بازنگری جدی قرار گیرد.»
مهندس محیی معاون آموزش مرکز تحقیقات کردستان نیز از آمادگی این معاونت برای اجرای دورههای آموزشی الگوی کشت ویژه کارشناسان و بهرهبرداران خبر داد و گفت: «از ظرفیتهای موجود در اداره آموزش کارکنان و بهرهبرداران برای ارتقای دانش تخصصی در این حوزه استفاده خواهد شد.»
مهندس حسینپور معاون باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان، بر ضرورت تدوین الگوی کشت بر پایه مزیتهای نسبی کشاورزان تأکید کرد و هدف نهایی این برنامه را تحقق توسعه پایدار بخش کشاورزی دانست.
در ادامه، مهندس جعفری از کارشناسان زراعت استان، یکی از چالشهای اصلی طرح را عدمهمخوانی با ظرفیتهای واقعی استان عنوان کرد و گفت: «آنچه در سطح ملی ابلاغ میشود، با شرایط عملیاتی استان تفاوت معناداری دارد.»
دکتر رحمتی رئیس بخش تحقیقات خاک و آبخیزداری نیز با اشاره به اجرای سند آمایش سرزمین استان کردستان گفت: «این سند علیرغم اهمیت خود، دارای اشکالاتی در دادهها از جمله در مساحت کاربری اراضی و آمار دام است.» وی خاطرنشان کرد که تخصیص آب به کردستان کمتر از میانگین کشور است، در حالیکه این استان سرچشمه تأمین آب دیگر استانها محسوب میشود. او خواستار پیگیری افزایش سهم تخصیص آب و اصلاح نقشههای کاربری اراضی شد و تأکید کرد تا زمانی که نقشه دقیق کاربریها تهیه نشود، امکان اجرای الگوی کشت دقیق در سطح شهرستانی وجود ندارد.
در پایان نشست، دکتر محمد حسین سدری ئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان با جمعبندی مباحث مطرحشده گفت:
«هر برنامهای ذاتاً مطلوب است، اما در اجرا چالشهایی اجتنابناپذیر دارد. باید با نگاهی باز به گذشته، نقاط قوت و ضعف الگوی کشت را شناسایی و اصلاح کرد.» وی با تأکید بر اهمیت مطالبه تخصیص آب برای استان افزود: «استانداران کردستان همواره این موضوع را در صدر مطالبات خود قرار دادهاند، اما همچنان چالشهای جدی در مسیر تحقق آن وجود دارد.»
این نشست با تأکید بر همگرایی علمی، اجرایی و میدانی دستگاهها، و ضرورت تدوین نقشه راه واقعبینانه و مبتنیبر ظرفیتهای استانی برای الگوی کشت کردستان به کار خود پایان داد.
مدینه عثمانپور- روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان
