«ههرهوهزی»؛ میراث ارزشمند کُردستان برای تقویت پژوهش، آموزش و امنیت غذایی
در دنیای امروز، توسعه کشاورزی تنها به فناوری، تجهیزات و یافتههای علمی وابسته نیست، بلکه بهرهگیری از دانش بومی و سرمایههای اجتماعی بهعنوان دو رکن اساسی توسعه پایدار، بیش از هر زمان دیگری مورد توجه مراکز علمی و پژوهشی قرار گرفته است. در همین راستا، سنت کهن «ههرهوهزی» در فرهنگ مردم کُرد، نمونهای ارزشمند از ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی است که میتواند الهامبخش برنامههای تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی باشد.
«ههرهوهزی» به معنای همیاری و همکاری داوطلبانه مردم برای انجام کارهای سنگین، بهویژه در فعالیتهای کشاورزی، ساختوساز و دیگر امور جمعی است؛ سنتی که در آن افراد بدون انتظار پاداش مالی، توان و تجربه خود را برای کمک به یکدیگر به اشتراک میگذارند. این فرهنگ دیرینه، علاوه بر تسهیل انجام فعالیتهای تولیدی، موجب تقویت اعتماد، همبستگی اجتماعی، انتقال تجربه میان نسلها و حفظ سرمایه اجتماعی در جوامع روستایی شده است.
امروزه پژوهشگران حوزه توسعه روستایی و کشاورزی بر این باورند که بسیاری از الگوهای موفق توسعه، زمانی به نتیجه میرسند که در کنار دانش علمی، از ظرفیتهای دانش بومی و مشارکت واقعی جوامع محلی نیز بهره گرفته شود. از این منظر، «ههرهوهزی» تنها یک رسم اجتماعی نیست، بلکه الگویی ارزشمند از مشارکت مردمی است که میتواند در اجرای طرحهای تحقیقاتی مشارکتی، آموزش بهرهبرداران، انتقال فناوری و ترویج نوآوریهای کشاورزی نقش مؤثری ایفا کند.
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان نیز با تأکید بر اهمیت تلفیق دانش نوین با تجربیات بومی، همواره تلاش دارد تا ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی مناطق روستایی را در کنار یافتههای علمی به کار گیرد. چنین رویکردی، علاوه بر افزایش اثربخشی آموزشها و پذیرش فناوریهای نو، زمینهساز ارتقای بهرهوری، حفاظت از منابع طبیعی، تقویت تابآوری جوامع روستایی و تحقق امنیت غذایی خواهد بود.
«ههرهوهزی» یادآور این حقیقت است که توسعه پایدار، تنها با پیشرفت فناوری محقق نمیشود؛ بلکه زمانی به ثمر مینشیند که دانش، اعتماد، مشارکت و همدلی در کنار یکدیگر قرار گیرند. این میراث ارزشمند فرهنگی، الگویی ماندگار از پیوند میان سرمایه اجتماعی و دانش بومی است که میتواند مسیر دستیابی به کشاورزی پایدار و امنیت غذایی را هموارتر سازد.
نویسنده خبر: دکتر مدینه عثمانپور
