از ۸ هزار جلد منبع فارسی و ۲ هزار جلد کتاب لاتین تا خدمات تخصصی جست‌وجو، امانت بین‌کتابخانه‌ای و دسترسی به پایگاه‌های اطلاعاتی
کتابخانه تخصصی مرکز تحقیقات کردستان؛ گنجینه‌ای علمی در خدمت پژوهشگران کشاورزی استان
محمدرضا باجلانی، کارشناس اطلاع‌رسانی و مسئول کتابخانه تخصصی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، در گفت‌وگو با مرکز کردستان با تشریح پیشینه، ظرفیت‌ها و خدمات این کتابخانه اظهار کرد: فعالیت کتابخانه تخصصی مرکز از سال ۱۳۷۵ آغاز شد و پیش از ادغام، با همکاری مرکز اسناد و مدارک علمی کشاورزی و با استفاده از ابزارها و امکاناتی همچون نرم‌افزارهای «نوسا» و «پاسارگاد»، در مسیر سازماندهی منابع کتابخانه‌های استان و ایجاد ارتباط کتابخانه‌ای و دسترسی به منابع علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی قرار گرفت.
وی افزود: شکل‌گیری این شبکه و دسترسی به منابع علمی، حاصل همکاری و همراهی مجموعه‌ای از کتابخانه‌ها و مراکز علمی در سراسر کشور و بیش از ۶۰ مرکز تحقیقات، آموزش و مؤسسه مادر در سازمان بوده است. پس از سازماندهی استاندارد منابع، زمینه برای ایجاد بانک‌های اطلاعاتی و ورود به شبکه فراهم شد تا منابعی شامل کتاب، گزارش‌های نهایی، پایان‌نامه‌ها و سایر اسناد علمی در دسترس پژوهشگران قرار گیرد.
باجلانی با اشاره به دامنه استفاده از خدمات کتابخانه تخصصی مرکز گفت: این خدمات علاوه بر پژوهشگران مراکز و مؤسسات، همواره در اختیار دانشگاهیان و پژوهشگران حوزه کشاورزی نیز قرار داشته و کتابخانه با ارائه خدمات تخصصی اطلاع‌رسانی، در خدمت پژوهشگران، مروجان کشاورزی، همکاران آموزشی و دانشگاهی و دستگاه‌های اجرایی استان بوده است.
وی ادامه داد: خدمات کتابخانه به محدوده مرکز و شهر سنندج محدود نیست و با استفاده از ظرفیت امانت بین‌کتابخانه‌ای، خدمات الکترونیک، منابع فیزیکی و خدمات حضوری، امکان ارائه خدمات به متقاضیان در شهرهای مختلف استان و حتی خارج از استان نیز فراهم شده است.
پشتیبانی اطلاعاتی از پژوهش و آموزش مسئول کتابخانه تخصصی مرکز، پشتیبانی از پژوهشگران و دانشگاهیان از طریق فراهم‌آوری منابع علمی چاپی، غیرچاپی و الکترونیک، ارتقای سطح علمی متخصصان و کارشناسان، ارائه خدمات اطلاع‌رسانی به پژوهشگران داخل و خارج از مجموعه و شناسایی نیازهای اطلاعاتی جامعه استفاده‌کننده را از مهم‌ترین اهداف این کتابخانه برشمرد.
به گفته وی، گردآوری تازه‌ترین منابع اطلاعاتی شامل کتاب و نشریات، منابع الکترونیک، نرم‌افزارهای دیداری و شنیداری فارسی و لاتین و منابع چاپی و غیرچاپی، همچنین ارائه خدمات آگاهی‌رسانی جاری و ارجاعی و همکاری با بخش‌های تحقیقاتی برای بهبود خدمات علمی، از دیگر اهداف و فعالیت‌های کتابخانه است.
باجلانی افزود: برنامه‌ریزی و تلاش برای حرکت به سمت آخرین استانداردهای خدمات علمی و همچنین همکاری با مراکز و مؤسسات داخلی برای تقویت منابع اطلاعاتی از طریق امانت بین‌کتابخانه‌ای، اشتراک منابع و خدمات تحویل مدرک، از دیگر محورهای فعالیت کتابخانه تخصصی مرکز به شمار می‌رود.
مجموعه‌ای متنوع از منابع علمی و تخصصی وی درباره بخش‌های مختلف کتابخانه تخصصی مرکز گفت: کتابخانه مجموعه متنوعی از کتاب‌های فارسی و غیرفارسی را در اختیار دارد که بخشی از آنها از طریق فیپا و منابع الکترونیک از طریق سامانه و درگاه خدمات الکترونیک سازمان و همچنین به‌صورت فیزیکی و حضوری قابل دسترسی است.
باجلانی، وجود نشریات تخصصی چاپی و الکترونیک تولید داخلی سازمان، دسترسی به بانک‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی از جمله گیگالیب، سولیکا و کبی، تولید و سازماندهی اسناد و مدارک علمی ـ فنی فارسی و لاتین در قالب بانک‌های اطلاعاتی مانند اگری‌سیس و دسترسی به منابع مرجع، پایان‌نامه‌ها، کتاب‌های مرجع و گزارش‌های نهایی را از دیگر ظرفیت‌های کتابخانه عنوان کرد.
وی همچنین به ارائه خدمات تحویل مدرک از طریق ارتباط با بانک‌ها، پایگاه‌های اطلاعاتی و کتابخانه‌های تخصصی سراسر کشور اشاره کرد و گفت: کاوش در کتابخانه دیجیتال، بانک‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی موجود و همراهی و همکاری با پژوهشگران در فرآیند جست‌وجوی اطلاعات علمی، از خدمات تخصصی کتابخانه است.
به گفته باجلانی، بازنمایی رکورد منابع سازماندهی‌شده، آماده‌سازی بارکد و ورود منابع به برنامه امانت الکترونیک نیز از دیگر فعالیت‌های انجام‌شده در کتابخانه است.
بیش از ۱۰ هزار جلد کتاب فارسی و لاتین سازماندهی شده است مسئول کتابخانه تخصصی مرکز با ارائه آماری از منابع چاپی و سازماندهی‌شده این مجموعه گفت: تاکنون ۸ هزار جلد منبع فارسی و ۲ هزار جلد کتاب لاتین فهرست‌نویسی و سازماندهی شده است.
وی افزود: در بخش نشریات تخصصی آرشیوی، بیش از ۱۰۰ عنوان، بیش از ۴۰۰ مورد نرم‌افزار آموزشی و کاربردی و بیش از ۲۰۰ جلد مرجع فارسی، لاتین و عربی سازماندهی شده است.
باجلانی ادامه داد: همچنین حدود ۲۵۰۰ رکورد از کتاب‌های فارسی با استفاده از نرم‌افزار جدید، بازنمایی، بارکدگذاری و برای استفاده در نظام امانت آماده شده است.
ثبت صدها مورد استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی در سال ۱۴۰۴ وی در ادامه به آمار کاوش اطلاعات و میزان استفاده همکاران از بانک‌های اطلاعاتی داخل سازمان در سال ۱۴۰۴ اشاره کرد و گفت: در این مدت ۳۶۳ رکورد دسترسی به گیگالیب برای استفاده از نشریات تخصصی مورد نیاز پژوهشگران، ۵۶ رکورد دسترسی به سولیکا برای استفاده از مقالات سمینارها و کنگره‌های داخل کشور و ۲۲ رکورد دسترسی به گزارش‌های نهایی تمام‌متن مربوط به طرح‌های گذشته و حال سازمان ثبت شده است.
باجلانی افزود: همچنین ۷ مورد استفاده از منابع پایان‌نامه، ۲۶ مورد دسترسی و تهیه کتاب‌های الکترونیک از طریق سامانه و لوح فشرده موجود در مجموعه و ۲۵۰۰ رکورد بازنمایی در فیپا به ثبت رسیده است. در این بازه، موردی برای درخواست اصل مدرک از خارج از مجموعه سازمان ثبت نشده است.
خدمات امانت و دسترسی به منابع مسئول کتابخانه تخصصی مرکز در پایان درباره نحوه استفاده از منابع نیز گفت: منابع برای استفاده اعضای داخل مجموعه بدون محدودیت در دسترس است و سایر مراجعان نیز با داشتن کارت معتبر می‌توانند از خدمات کتابخانه استفاده کنند.
وی خاطرنشان کرد: منابع مرجع امانت داده نمی‌شوند، اما امکان کاوش در منابع کتابخانه داخل و خارج از مجموعه، دسترسی الکترونیک و مراجعه حضوری برای استفاده‌کنندگان فراهم است.
کتابخانه تخصصی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، با تکیه بر منابع علمی و تخصصی، شبکه ارتباطی کتابخانه‌ای و خدمات اطلاع‌رسانی خود، ظرفیت مهمی برای پشتیبانی از فرآیند تولید، دسترسی و به‌کارگیری دانش در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی استان به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که می‌تواند در خدمت پژوهشگران، دانشگاهیان، کارشناسان، مروجان و سایر فعالان این حوزه قرار گیرد.
