گامی راهبردی برای توسعه دسترسی پژوهشگران به منابع علمی و دانش کشاورزی

برنامه تحول جامع کتابخانه دیجیتال و تخصصی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان با رویکرد توسعه زیرساخت‌های علمی، تسهیل دسترسی پژوهشگران به منابع معتبر و حرکت به سوی خدمات نوین کتابخانه‌ای تدوین شده است؛ برنامه‌ای که کتابخانه را از یک مخزن فیزیکی منابع، به بستری پویا برای دسترسی، سازمان‌دهی و اشتراک دانش پژوهشی تبدیل می‌کند.

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، این برنامه با توجه به ضرورت روزافزون دسترسی سریع و غیرحضوری اعضای هیئت علمی و پژوهشگران به منابع علمی، بر چهار محور اصلی شامل سامان‌دهی و توسعه زیرساخت‌های کتابخانه، اتصال به پایگاه‌های ملی و بین‌المللی، توسعه بانک‌های اطلاعاتی و دیجیتال‌سازی انتشارات و دستاوردهای پژوهشی استوار شده است.

در نخستین گام، سامان‌دهی و یکپارچه‌سازی منابع کتابخانه‌های تخصصی، بازطبقه‌بندی و استانداردسازی اطلاعات کتابشناختی و استقرار نرم‌افزار کتابخانه تحت شبکه پیش‌بینی شده است تا امکان جست‌وجو و بهره‌برداری غیرحضوری از منابع برای جامعه پژوهشی مرکز فراهم شود. همچنین تثبیت نیروی انسانی متخصص، به‌عنوان یکی از الزامات پایداری و استمرار خدمات کتابخانه‌ای، در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است.

اتصال به پایگاه‌های اطلاعاتی ملی و بین‌المللی، محور مهم دیگر این برنامه است. بر این اساس، توسعه دسترسی پژوهشگران به منابع علمی بین‌المللی از طریق پایگاه GigaLib، بهره‌گیری از ظرفیت سامانه Fipak برای کاوش و مدیریت اسناد علمی و پژوهشی کشور و راه‌اندازی فرایند منسجم خدمات تحویل مدرک و تأمین متن کامل مقالات، گزارش‌ها و منابع مورد نیاز پژوهشگران دنبال خواهد شد.

در ادامه این مسیر، غنی‌سازی بانک‌های اطلاعاتی و توسعه محتوای دیجیتال نیز در دستور کار قرار دارد. هدف آن است که منابع و اطلاعات علمی موجود، ضمن سازمان‌دهی و دسترس‌پذیری بیشتر، به‌تدریج در قالب بانک‌های اطلاعاتی تخصصی و موضوعی توسعه یابند و ظرفیت استفاده مجدد از داده‌ها و یافته‌های پژوهشی مرکز افزایش پیدا کند.

بخش دیگری از این برنامه به تحول دیجیتال در انتشارات مرکز اختصاص دارد. در این چارچوب، عملیاتی‌سازی شورای انتشارات، استانداردسازی فرایندهای مرتبط با بروندادهای علمی و دیجیتال‌سازی نشریات تخصصی، دستورالعمل‌ها و سایر آثار علمی و ترویجی مرکز پیش‌بینی شده است تا میراث علمی مرکز در قالبی پایدار، قابل جست‌وجو و قابل دسترسی در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.

نقشه راه اجرای این برنامه نیز در چهار مرحله طراحی شده است؛ به‌گونه‌ای که ابتدا زیرساخت‌های فیزیکی و نرم‌افزاری سامان‌دهی و تثبیت شود، سپس دسترسی به پایگاه‌های ملی و بین‌المللی و خدمات دیجیتال توسعه یابد و در مراحل بعد، غنی‌سازی بانک‌های اطلاعاتی، دیجیتال‌سازی انتشارات، ایجاد بانک‌های موضوعی و پایش مستمر خدمات دنبال شود.

بر اساس این برنامه، چشم‌انداز نهایی کتابخانه تخصصی مرکز کردستان، ایجاد یک بستر علمی و اطلاعاتی یکپارچه، روزآمد و دسترس‌پذیر است که بتواند نیازهای اطلاعاتی اعضای هیئت علمی و پژوهشگران را با سرعت و کیفیت بیشتری پاسخ دهد و در کنار فعالیت‌های پژوهشی، به حفظ، سازمان‌دهی و انتشار دانش تولیدشده در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی استان نیز کمک کند.

این تحول، در صورت اجرای مرحله‌ای و پایدار، می‌تواند کتابخانه تخصصی مرکز را به یکی از اجزای فعال زنجیره تولید، مدیریت و دسترس‌پذیری دانش پژوهشی تبدیل کرده و فاصله میان منبع علمی، پژوهشگر و دستاورد پژوهشی را بیش از پیش کاهش دهد.